Non profit organisaties in crisis situatie

Door de crisis veranderen markten, aanbieders, afnemers en organisatiemodellen. Visie en innovatie zijn belangrijk, maar zijn nu relevanter dan voorheen. Commerciële organisaties zijn gewend om op veranderingen te anticiperen met toekomstvisies, portfolioplannen en innovaties. Zij hebben zich tot lenige organisaties ontwikkeld.

Not for profit organisaties zijn dat niet gewend, de meesten voeren een reactief beleid en weten te weinig van hun markt. Zoals de zorgsector. Terwijl zorgverleners die met beide benen in de markt staan al lang wisten dat ziekenhuizen niet horizontaal maar verticaal moesten integreren, is dit kwartje onlangs pas bij de bestuurders gevallen en zijn verschillende fusieplannen gestopt. Veel geld en jaren onnodig onderhandelen ten spijt.

Not-for-profitorganisaties die afhankelijk zijn van subsidies, kunnen zomaar verdwijnen, zoals bij de kunstensector en de welzijnssector.

Het internationaal befaamde Kamerkoor Cappella ontving over de periode 2016-2020 geen subsidie van het Fonds Podiumkunsten (FPK) omdat het ondernemerschap als te zwak werd beoordeeld en het in hoge mate een begaand pad volgde. Met behulp van eenmalige subsidie van de gemeente Amsterdam en sponsors wist Cappella te overleven.

Het kamerkoor ging vernieuwen met aandacht voor kwaliteit, talent en grensverleggende activiteiten; klassiek en modern; samenwerken met andere gezelschappen, nieuwe doelgroepen. Aandacht voor vrouwelijke componisten en dirigenten. Een nieuwe koers met aandacht voor diversificatie. Op 3 augustus kreeg het kamerkoor uitsluitsel dat zij voor de komende 4 jaar de gevraagde subsidie van het FPK zal ontvangen. Met een majeure inspanning en behulp van externe specialisten heeft Cappella het gered, maar het was wel kantje boord of het kamerkoor had niet meer bestaan.

Ook in de welzijnssector wordt kritisch naar subsidies gekeken. Volgens bureau Radar zullen de bezuinigingen op het welzijnswerk ertoe leiden dat 15-30% van de welzijnsorganisaties gaat verdwijnen. Patiëntenorganisaties, bibliotheken en tal van andere sectoren bestaan bij de gratie van subsidies en zijn kwetsbaar, vooral in coronatijd.

Wanneer not for profitorganisaties willen overleven dan zullen zij hun onmisbare plaats in de markt moeten bewijzen, met een goede toekomstvisie gebaseerd op innovatie.  De hand ophouden alleen volstaat niet en is maatschappelijk niet te verantwoorden.

Winston Churchill, de identiteit van een overwinnaar

In maart 1921 nam Churchill de beslissing dat de westelijke oever van de Jordaan buiten de beloften van de McMahon-Hoessein correspondentie viel. Dat was de eerste stap tot de creatie van een Joods vaderland dat Balfour had beloofd. Deze beslissing viel samen met buitengewoon grote financiële donaties van Joodse bankiers en financiers aan Churchill privé. Deze bedenkelijk transactie is nooit aan hem blijven kleven. Het waren andere tijden, wordt wel gezegd.

Als politicus kende Churchill ups en downs. De onlangs overleden historicus Paul Addison zei: Had Churchill died at the beginning of 1939 he would perhaps be remembered today as the most illustrious and interesting failure in the twentieth-century British politics; instead he was transmuted by events into a national savior.

Winston Churchill werd door Boris Johnson de grootse Engelsman aller tijden genoemd. Zijn identiteit werd gevormd door zijn leiderschap en strategie gedurende de tweede wereldoorlog.

Tot zijn 64ste was hij een weinig succesvol politicus. Dan breekt de oorlog uit. Prime minister Neville Chamberlain verliest het vertrouwen van oppositiepartij Labour en leidt aan maagkanker. Zijn enige mogelijke opvolger is Churchill, een man waar weinigen vertrouwen in hebben. Churchill wordt prime minister en in zijn beleid gesteund en gestuurd door Clement Attlee, de leider van labour.

De meeste leden van zijn kabinet willen een deal sluiten met de nazi’s. Churchill en Attlee weigeren.

Voor Winston Churchill was de enige optie vechten voor wat je waard bent. Zijn visie was gebaseerd op de klassieke werken als die van Machiavelli: compromissen leiden tot de ondergang, de enige optie is vechten tot je ten ondergaat en tussentijds steeds weer proberen om nieuwe krachten aan te boren. Zijn kracht was dat hij wist waar hij heen wilde, hij toonde de Britten hoe daar te komen en ging voor in de strijd. Hij overtuigde de Britten om te vechten, ondanks dat de kans op succes klein was. Het enige dat hij Groot Brittannië te bieden had was blood, sweat, toil and tears?’

Zij belangrijkste operationele daden waren het aangaan van samenwerkingsverbanden en vriendschap sluiten met de Verenigde Staten. Hij onderkende het belang van militaire innovaties, van vliegtuigen tot tanks. Hij roeide tegen de stroom in en volgde zijn eigen visie. De rest is geschiedenis.

Met het succes van de tweede wereldoorlog zijn al zijn oude fouten en missers vergeten.

Leiderschap, de gevangen identiteit

Onderzoek toont aan dat de meesten van ons geloven dat zij veel veranderd zijn maar de komende jaren niet veel zullen veranderen. We gaan ervan uit dat onze identiteit vast staat en dat het de uitdaging is om relevant te blijven in een wereld die verandert. Omdat we onszelf niet meer zien veranderen, richten we ons op het beschermen van wie we zijn en niet op het groeien naar wie we kunnen worden. We zitten gevangen in onze eigen identiteit.

Veel van ons handelen gebeurt instinctief. Dit uit zich bijvoorbeeld in instinctief argumenteren dat we gelijk hebben, vasthouden aan verhalen waarin we onszelf positief voordoen en dergelijke. We zitten klem in onze eigen ego’s en proberen voortdurend de indruk die anderen van ons hebben te beheersen. Hierbij zoeken wij naar rechtvaardiging in de vorm van “valkuilen” zoals:

Simpele verhalen. Ons verlangen naar eenvoudige verhalen verblindt ons voor de echte verhalen. Gemakkelijk te begrijpen verhalen zijn krachtig en helpen de samenleving te vormen, behalve wanneer dingen complex genoeg worden om niet meer in standaardsjablonen te passen. Ons verlangen naar eenvoudige verhalen kan tot een ongelukkig einde leiden.

Zekerheid. De behoefte aan zekerheid is een emotie als liefde of woede. En net als deze emoties voorkomt dit gevoel tot formeel redeneren. Als we geloven dat we gelijk hebben, stoppen we met goed luisteren naar anderen en negeren we informatie die ons ongelijk bewijzen. Dat iets goed voelt, wil niet zeggen dat het zo is.

Overeenstemming. We streven naar overeenstemming en haten conflicten, omdat we ons zo hebben ontwikkeld om te kunnen overleven. Als we het oneens zijn, ervaren we sociale stress. Dit leidt ertoe dat teams gemakkelijk overeenstemming bereiken en waardevolle opties achterwege laten bij het omgaan met complexe uitdagingen. Ofwel, het berooft ons letterlijk van goede ideeën.

Controle. Ons verlangen naar controle is nauw verbonden met ons gevoel van geluk. Toch is het verlangen naar controle niet mogelijk in een onvoorspelbare wereld. Dit streven leidt ons naar het pad van simplistische en ineffectieve oplossingen.

Hoewel we nooit volledig aan deze valkuilen kunnen ontsnappen, kunnen de volgende vragen helpen om onze instincten beter te herkennen:

  1. Waarom geloof ik wat ik geloof? Wij verwisselen hetgeen waarin wij geloven vaak met de waarheid en stellen ons zelden de vraag hoe we bij onze mening komen. Om dit patroon te doorbeken zoek ook naar bewijzen voor het gelijk van de ander.
  2. Hoe kon ik het mis hebben? Deze vraag is niet gericht om je overtuiging waterdicht te maken maar om je te stimuleren je open te stellen om anders naar probleemstellingen te kijken. Zo kun je als voorbeeld op verschillende wijzen naar het fenomeen loyaliteit kijken.
  3. Wie wil ik in mijn volgende (identiteit) fase zijn?
    Wat zal mijn volgende stap zijn, welke stippen zet ik aan de horizon. Hoe ziet mijn grotere plaatje er uit? Hoe ziet de nieuwe persoon die ik ben eruit en hoe groei ik in dit beeld? Wat zijn de identiteitsvalkuilen?
    Bron: McKinsey Quarterly

Specialisatie binnen architectuur

Francine Houben heeft in 1984 samen met vier andere architecten het bureau Mecanoo opgericht. Veel ambitie en veel idealen. Niet het grootste architectenbureau van Nederland worden, maar een bureau met de instelling dat het anders, beter, mooier kan.

Francine Houben is internationaal befaamd. Haar identiteit heeft extra kleur gekregen door haar specialisatie in het ontwerpen van bibliotheken. Het meest prestigieuze project op dit moment is de renovatie van de New York Public Library. “Ik zie bibliotheken als de meest belangrijke publieke gebouwen. Ik noem het de kathedralen van deze tijd, omdat het dé plek is waar iedereen bij elkaar komt.”

“De eerste bibliotheek hebben we voor de Technische Universiteit in Delft gemaakt. De grote omslag kwam toen wij de bibliotheek van Birmingham ontwierpen”. “In Engeland en later in Amerika heb ik geleerd wat een bibliotheek betekent in een samenleving. Dat het ook economische betekenis heeft en dat het van belang is dat een stad blijft investeren in de ontwikkeling van zijn mensen. De betekenis van ‘life long learning’ vind je terug in de bibliotheek. Die ervaring heb ik geprobeerd mee te nemen naar de LocHal in Tilburg.” De afgelopen anderhalf jaar is de voormalige spoorhal uit 1932 verbouwd tot een modernistisch cultuurgebouw. Het gemeentelijk monument staat al lang leeg en biedt nu onderdak aan de bibliotheek Midden-Brabant, twee kunstinstellingen en werkplekken. Een bibliotheek is niet alleen maar consumeren via boeken, maar ook heel erg produceren. “Er zitten ook ‘laboratoria’ in, zoals we die zijn gaan noemen. Zo is er een Digilab, een Woordlab en een Foodlab. We hebben eigenlijk verschillende kleine huiskamers in die grote huiskamer gemaakt, die een sterke eigen identiteit hebben.” Bron: NPOradio1.nl 30-01-2019; Elegance.

Eigen soort eerst

Kwame Appiah stelt in zijn boek: “ wij zijn kliekerige wezens, wij behoren niet gewoon tot de mensheid; wij geven de voorkeur aan onze eigen soort en zijn makkelijk over te halen om ons tegen buitenstaanders te keren.

Een psychologische waarheid is dat wij mensen heel veel belang hechten aan het onderscheid tussen degene die onze identiteit delen en degenen die dat niet doen. De insiders en de outsiders. En dat doen wij met nieuwe en gevestigde identiteiten. Het lijkt misschien vanzelfsprekend dat mensen geneigd zijn de voorkeur te geven aan degenen die hun eigen identiteit bezitten en dat ze neerkijken op een out-groep. Waarom zou een hindoe de voorkeur geven aan een andere hindoe die hij niet kent boven zijn moslim buren?
Bron: Kwame Anthony Appiah, De leugens die ons binden.

Identiteit, een raadsel

argo-klein-1

Neem het gedachte-experiment van Het schip van Theseus.

Stel er is een schip en dat schip heeft een naam en dus een bepaalde identiteit. Maar dat schip is onderhevig aan slijtage en de onderdelen worden stuk voor stuk vervangen. Honderd jaar later wordt het laatste onderdeel vervangen en is niks aan het schip nog origineel. De vraag is nu: Is het nog wel het originele schip? Juridisch gezien wel en gevoelsmatig wellicht ook maar materieel gezien niet meer. En als je dan de conclusie trekt dat het schip niet meer origineel is, wanneer trek je die conclusie dan? Als één onderdeel vervangen is, bij de helft van de onderdelen of pas als het laatste onderdeel vervangen is?
En stel nu dat iemand tijdens het vervangen stiekem alle originele onderdelen opgeslagen heeft en hiermee het originele schip heeft nagebouwd, is dat dan niet het originele schip?  Bron: Wikipedia.

 

Help, wie ben ik nog?

Rutger Koopmans,  ex Zakenbankier ING
Ontslagen bankmedewerkers komen moeilijker aan de bak dan lotgenoten in andere sectoren. “Ze overschatten hun kansen”, zegt oud-zakenbankier en coach Rutger Koopmans. “Ze denken bijna allemaal dat ze zo’n goed netwerk hebben en zo’n hoge gunfactor”.
Topbankier Rutger Koopmans (59) had zijn baan bij ING nog niet opgezegd, of de stroom aan uitnodigingen voor vip-diners, concerten en sportwedstrijden droogde op. Van de ene op de andere dag bestond hij niet meer in de ogen van veel belangrijke klanten en relaties. Zijn eerste pogingen tot ondernemerschap mislukten jammerlijk. Vele commissariaten waarnaar Koopmans solliciteerde gingen aan zijn neus voorbij. “Ik dacht dat ik de commissariaten voor het kiezen had. En ik ben wel veertig keer afgewezen”. Waar moeten al die ex-bankmedewerkers heen? Ze moeten op zoek naar een nieuwe identiteit. Rutger Koopmans is nu zelfstandig ondernemer. (Bron FD, augustus 2018).

Merel van Vroonhoven, ex bestuursvoorzitter AFM
Merel van Vroonhoven zegde haar topbaan als bestuursvoorzitter van financiële waakhond AFM op om leraar in het speciaal onderwijs te worden.  “Als zij-instromer is je grootste worsteling dat je van de ene op de andere dag voor je gevoel niets meer voorstelt en nergens meer bij hoort. Je bent een beginneling, die probeert zich het vak van leraar eigen te maken”. Niet het feit dat je een nieuw vak moet leren, niet het inkomensverlies, maar het verlies van professionele identiteit ervaart de zij-instromer als grootste obstakel.
Het ontbreken van een antwoord op de vraag: “Wie ben ik nog?” Dat is doodeng, in een tijd waarin ons werk een groot deel van onze identiteit bepaalt.(Bron: Volkskrant, 12 september 2019).

Willem Korthals Altes, ex rechter
Rechter Willem Korthals Altes wilde na zijn 70ste doorwerken, maar dat mag officieel niet. Hij ging in beroep tegen leeftijdsdiscriminatie. Het is niet de angst voor verveling die hem drijft. Het is iets wezenlijkers waardoor hij zijn voorzittershamer moeilijk kan loslaten. “Ik ben 25 jaar rechter geweest. Het is onderdeel van wie ik ben”, legt hij uit. ‘Als ik dat kwijtraak, verlies ik ook een deel van mijn identiteit.’ (Bron: Volkskrant 9 januari 2020).

 

Identiteit en architectuur

Architectuur, Mariam Kamara

Mariam Kamara (1979, Niamey) studeerde architectuur aan de universiteit van Washington en woont in Boston. Ze maakt deel uit van United4design.

 

 

Mariam Kamara bouwde in haar geboorteland Niger samen met bewoners en lokale ambachtslieden huizen, een markt en een moskee, met lokale materialen als aarde, gerecycled metaal en cement, voortbouwend op de Afrikaanse bouwtradities. Kleinschalige projecten die niettemin een grote impact hebben – ruimtelijk, sociaal en economisch – en waarmee ze een internationaal publiek weet te inspireren.

Zij ziet architectuur als een middel om de gemeenschap te dienen en het leven van de mensen ten goede te veranderen. ‘Ik was steeds meer bezig met sociaal-politieke kwesties als identiteit en cultuur en merkte hoe architectuur daarop invloed uitoefent’. (bron: Volkskrant 3-12-2019)