Leiderschap, de gevangen identiteit

Onderzoek toont aan dat de meesten van ons geloven dat zij veel veranderd zijn maar de komende jaren niet veel zullen veranderen. We gaan ervan uit dat onze identiteit vast staat en dat het de uitdaging is om relevant te blijven in een wereld die verandert. Omdat we onszelf niet meer zien veranderen, richten we ons op het beschermen van wie we zijn en niet op het groeien naar wie we kunnen worden. We zitten gevangen in onze eigen identiteit.

Veel van ons handelen gebeurt instinctief. Dit uit zich bijvoorbeeld in instinctief argumenteren dat we gelijk hebben, vasthouden aan verhalen waarin we onszelf positief voordoen en dergelijke. We zitten klem in onze eigen ego’s en proberen voortdurend de indruk die anderen van ons hebben te beheersen. Hierbij zoeken wij naar rechtvaardiging in de vorm van “valkuilen” zoals:

Simpele verhalen. Ons verlangen naar eenvoudige verhalen verblindt ons voor de echte verhalen. Gemakkelijk te begrijpen verhalen zijn krachtig en helpen de samenleving te vormen, behalve wanneer dingen complex genoeg worden om niet meer in standaardsjablonen te passen. Ons verlangen naar eenvoudige verhalen kan tot een ongelukkig einde leiden.

Zekerheid. De behoefte aan zekerheid is een emotie als liefde of woede. En net als deze emoties voorkomt dit gevoel tot formeel redeneren. Als we geloven dat we gelijk hebben, stoppen we met goed luisteren naar anderen en negeren we informatie die ons ongelijk bewijzen. Dat iets goed voelt, wil niet zeggen dat het zo is.

Overeenstemming. We streven naar overeenstemming en haten conflicten, omdat we ons zo hebben ontwikkeld om te kunnen overleven. Als we het oneens zijn, ervaren we sociale stress. Dit leidt ertoe dat teams gemakkelijk overeenstemming bereiken en waardevolle opties achterwege laten bij het omgaan met complexe uitdagingen. Ofwel, het berooft ons letterlijk van goede ideeën.

Controle. Ons verlangen naar controle is nauw verbonden met ons gevoel van geluk. Toch is het verlangen naar controle niet mogelijk in een onvoorspelbare wereld. Dit streven leidt ons naar het pad van simplistische en ineffectieve oplossingen.

Hoewel we nooit volledig aan deze valkuilen kunnen ontsnappen, kunnen de volgende vragen helpen om onze instincten beter te herkennen:

  1. Waarom geloof ik wat ik geloof? Wij verwisselen hetgeen waarin wij geloven vaak met de waarheid en stellen ons zelden de vraag hoe we bij onze mening komen. Om dit patroon te doorbeken zoek ook naar bewijzen voor het gelijk van de ander.
  2. Hoe kon ik het mis hebben? Deze vraag is niet gericht om je overtuiging waterdicht te maken maar om je te stimuleren je open te stellen om anders naar probleemstellingen te kijken. Zo kun je als voorbeeld op verschillende wijzen naar het fenomeen loyaliteit kijken.
  3. Wie wil ik in mijn volgende (identiteit) fase zijn?
    Wat zal mijn volgende stap zijn, welke stippen zet ik aan de horizon. Hoe ziet mijn grotere plaatje er uit? Hoe ziet de nieuwe persoon die ik ben eruit en hoe groei ik in dit beeld? Wat zijn de identiteitsvalkuilen?
    Bron: McKinsey Quarterly